วันอังคารที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2553

วงจรชีวิตของยุงลาย2

 วงจรชีวิตของยุงลาย 2

ยุงลายตัวเต็มวัย (adult) เมื่อออกจากตัวโม่งเป็นเวลาประมาณ 24 ชั่วโมง จึงจะเริ่มกินอาหารในขณะเดียวกันก็จะเริ่มผสมพันธุ์กัน ยุงลายตัวเมียจะเก็บเชื้อ (Sperm) ไว้ในถุง Spermatheca ตัวเมียจะผสมพันธุ์เพียงครั้งเดียวก็สามารถวางไข่ได้ตลอดชีวิต จากนั้นยุงลายจะออกหาอาหารเลือด เพื่อนำเลือดนั้นไปช่วยสร้างไข่ในรังไข่ให้เติบโตและเริ่มวางไข่ประมาณ 2.5 – 3.5 วันหลังจากกินเลือด ยุงลายจะวางไข่ทีละฟองติดกันเป็นกลุ่มโดยจะวางไข่ติดที่ผิวภาชนะด้านในเหนือระดับน้ำเล็กน้อยหรือตามผิวภาชนะที่เย็นและมีความชื้นสูง ยุงลายตัวเมียหนึ่งตัวจะวางไข่เฉลี่ยครั้งละประมาณ 140 – 144 ฟอง และวางได้ 4 – 5 ครั้งตลอดชีวิต ดังนั้นยุงลายตัวเมียจึงมีอายุได้ถึง 30 – 45 วัน
ไข่ยุงลาย มีลักษณะรีคล้ายกระสวย เมื่อออกมาใหม่ๆ ไข่จะมีสีขาวนวลต่อมาจะกลายเป็นสีน้ำตาลและดำสนิทภายใน 24 ชั่วโมง เมื่อน้ำท่วมไข่ ไข่จะฟักตัวเป็นลูกน้ำได้โดยใช้เวลาในระยะไข่ประมาณ 1 – 2 วัน ถ้าภาชนะยังไม่เติมน้ำหรือยังไม่มีน้ำท่วมไข่ ไข่จะยังไม่ฟักและจะทนความแห้งแล้งในสภาพนั้นได้นานเป็นเวลาหลายเดือน เมื่อเติมน้ำหรือน้ำท่วมไข่ ไข่จะฟักออกมาภายในเวลาประมาณ 30 นาที แต่ร้อยละของไข่ที่จะฟักออกมาเป็นตัวลูกน้ำจะลดลงเมื่อระยะเวลา
นานขึ้น ตามปกติยุงลายจะชอบวางไข่ในน้ำที่ใส สะอาด นิ่ง โดยเฉพาะน้ำฝนเป็นน้ำที่ยุงลายชอบวางไข่มากที่สุด จากการศึกษาขององอาจ เจริญสุข พบว่ายุงลายสามารถวางไข่ และเจริญเติบโตจนกระทั่งเป็นยุงตัวเต็มวัยได้ในท่อระบายน้ำโสโครก
ลูกน้ำ ลูกน้ำยุงลายมี 4 ระยะ มีการลอกคราบ 4 ครั้งจากลูกน้ำระยะที่หนึ่งจนลอกคราบครั้งสุดท้ายเป็นตัวโม่ง (pupa) ใช้เวลาประมาณ 6 – 8 วัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับอุณหภูมิ อาหาร และความหนาแน่นของลูกน้ำภายในภาชนะ ลูกน้ำจะกินอาหารซึ่งมีอยู่ในภาชนะน้ำขังนั้น เช่น ตะไคร่น้ำข้างตุ่มน้ำ เศษอาหารที่หล่นลงไปในตุ่ม เชื้อแบคทีเรียและพวกสัตว์เซลล์เดียวที่อยู่ในภาชนะขังน้ำนั้น
ตัวโม่ง ลูกน้ำยุงลายจะลอกคราบครั้งสุดท้ายออกมาเป็นตัวโม่ง (ดักแด้) ซึ่งมีส่วนหัวและส่วนนอกรวมเป็นชิ้นเดียวกัน (cephalothorax) ระยะนี้จะหยุดกินอาหารแต่จะมีการเปลี่ยนแปลงภายในบนส่วนหัวจะมีท่อหายใจ (trumpets) 1 คู่ ตัวโม่งจะใช้เวลาประมาณ 30 – 40 ชั่วโมง หรือประมาณ 1 – 2 วัน ก็จะลอกคราบเป็นตัวเต็มวัย (adult)
ตัวเต็มวัย ตัวโม่งเมื่อจะลอกคราบจะลอยนิ่งและเกิดรอยแตกรูปตัวที (T) ที่ด้านบนทางด้านหลัง ในส่วนหัวและอกให้ตัวเต็มวัยหลุดจากคราบ ตัวเต็มวัยเมื่อออกจากคราบใหม่ๆ จะเกาะนิ่งอยู่บนผิวน้ำเพื่อให้ปีแห้งและเลือดฉีดเข้าเส้นปีกแล้วจึงบินออกหากิน ยุงลายเป็นยุงที่ไม่ชอบแสงแดดและลมแรง ดังนั้นจึงหากินไม่ไกลจากแหล่งที่เกิด โดยทั่วไป มักบินไปไม่เกิน 50 เมตร ตามปกติยุงตัวผู้จะเกิดก่อนยุงตัวเมีย 1 วัน ยุงตัวผู้จะมีอายุอยู่ได้นาน 7 – 10 วัน ส่วนยุงตัวเมียจะมีอายุประมาณ 1 – 1 ½ เดือน ยุงลายโดยทั่วไปจะหากินเวลาตอนกลางวัน อาหารของยุงทั้งตัวเมียและตัวผู้คือ น้ำหวานจากเกสรของพืช หรือจากผลไม้ นอกจากนี้ ยุงตัวเมียต้องกินเลือดคนหรือสัตว์เลือดอุ่นเพื่อต้องการโปรตีนในเลือดไปทำให้ไข่สุก ตามปกติยุงลายชอบกินเลือดคนมากกว่าเลือดสัตว์
ยุงลายที่เป็นพาหะนำโรคไข้เลือดออก ในประเทศไทยที่สำคัญมีอยู่ 2 ชนิด คือ
1. ยุงลายบ้าน (Aedes aegyti)
2. ยุงลายสวน (Aedes albopictus) ซึ่งเป็นพาหะรอง สามารถนำโรคได้แต่มีความสำคัญน้อยกว่าชนิดแรก
ยุงลายทั้ง 2 ชนิด มีลักษณะที่แตกต่างกัน ดังนี้
ยุงลายบ้าน
ส่วนหัวของตัวเต็มวัย (Adult) ตรงระยางค์ ปากจะปกคลุมด้วยเกล็ดสีขาว ส่วนอกบริเวณกึ่งกลางของหลังจะมีขนแข็ง ด้านหลังมีเกล็ดสีขาวคล้ายพิณ (lyre like) สำหรับตัวอ่อน (larva) บริเวณปล้องที่ 8 จะมี comb scale อยู่ 1 แถว ประมาณ 8 – 12 อัน ส่วนปลายของ comb scale บริเวณขอบจะแยกเป็นแฉก บริเวณอกมีหนามแหลมอยู่ใต้ pleural hair
แหล่งเพาะพันธุ์ของยุง Ae. Aegypti ส่วนใหญ่พบอยู่ในบ้านมากกว่านอกบ้าน จากการสำรวจแหล่งเพาะพันธุ์ของยุงชนิดนี้ พบว่าร้อยละ 64.52 เป็นภาชนะเก็บน้ำขังที่อยู่ภายในบ้าน และร้อยละ 35.53 เป็นภาชนะน้ำขังที่อยู่นอกบ้าน แหล่งเพาะพันธุ์ที่พบส่วนใหญ่คือ โอ่งน้ำดื่มน้ำใช้ จานรองขาตู้กับข่าว อ่างล้างเท้า จานรองกระถางต้นไม้ แจกัน ไห ภาชนะใส่น้ำเลี้ยงสัตว์
ยุงลายสวน
บริเวณส่วนปากของตัวเต็มวัย (adult) จะมีเกล็ดสีดำแผ่นหลังมีสีดำตรงกลางหลังมีแถบสีขาวพาดอยู่ครึ่งหลัง บริเวณ mesepimeral จะมีเกล็ดสีขาวเรียงอยู่เป็นรูปตัว v สำหรับตัวอ่อน (larva) บริเวณปล้องที่แปดจะมี comb scale อยู่หนึ่งแถวประมาณ 8 – 12 อัน ส่วนปลายของ comb scale บริเวณขอบไม่แยกเป็นแฉก ส่วนอกบริเวณใต้ pleural hairs จะไม่มีหนามแหลม
แหล่งเพาะพันธุ์ของยุงลายสวน ส่วนใหญ่พบอยู่นอกบ้านมากกว่าในบ้าน เช่น กะลา กระบอกไม่ไผ่ที่มีน้ำขัง โพรงไม้ ถ้วยรองน้ำยาง กาบใบของพืชพวกบอน พลับพลึง เป็นต้น

 การออกหากินของยุงลาย 2

ยุงลายตัวเมียเท่านั้นที่ดูดเลือดเป็นอาหารเพื่อประโยชน์ในการผลิตไข่และสืบพันธุ์ ยุงลายออกหากินในเวลากลางวันตั้งแต่เช้าจนค่ำ ส่วนยุงตัวผู้จะกินน้ำหวานจากเกสรดอกไม้ เป็นอาหาร ยุงลายมักชอบหากินในบ้าน ไม่ชอบหากินไกลจากแหล่งกำเนิด นอกจากนี้ยังชอบ แอบตัวในที่เย็น เงียบ มืดและอับชื้น เช่น หนองน้ำ ใต้ถุนบ้าน มุมห้อง ซอกตู้ เสื้อผ้าสีคล้ำ ฯลฯ โดยธรรมชาติยุงลายบินได้ไม่ไกล (ประมาณ 25-50 เมตร) และไม่ชอบบินฝ่าแสงแดด

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น

สารบัญ